Quan hệ kinh tế Nga – Trung Quốc từ năm 2020 đến nay dưới tác động của Hoa Kỳ

Tóm tắt: Nghiên cứu này phân tích toàn diện về quan hệ kinh tế Nga – Trung trong giai đoạn 2020-2024, tập trung vào các động lực thúc đẩy, thách thức và triển vọng phát triển. Thông qua nguồn tư liệu thứ cấp là các số liệu thống kê, phân tích chính sách và đánh giá của các tổ chức nghiên cứu quốc tế, có thể thấy rằng mối quan hệ kinh tế Nga – Trung đã trải qua những biến đổi sâu sắc trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang thay đổi, nổi bật là sự gia tăng đáng kể trong hợp tác thương mại và năng lượng, với kim ngạch thương mại song phương đạt mức kỷ lục. Tuy nhiên, mối quan hệ kinh tế Nga – Trung cũng đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự mất cân đối trong cơ cấu thương mại, hạn chế trong hợp tác công nghệ cao, và áp lực từ các biện pháp trừng phạt của phương Tây. Đặc biệt, cần chú ý tới vai trò kép của Mỹ trong việc vừa thúc đẩy vừa kìm hãm sự phát triển của quan hệ kinh tế Nga – Trung. Dựa trên các phân tích, nghiên cứu này đề xuất ba kịch bản phát triển của mối quan hệ kinh tế Nga – Trung giai đoạn 2025-2030, trong đó kịch bản thận trọng được đánh giá là có xác suất cao nhất. Các kết quả của bài viết có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về động lực và xu hướng phát triển của quan hệ kinh tế Nga – Trung, đồng thời cung cấp cơ sở cho việc hoạch định chính sách của Việt Nam đối với tam giác chiến lược Mỹ – Nga – Trung.

Từ khóa: quan hệ kinh tế Nga – Trung, trừng phạt kinh tế, địa chính trị toàn cầu

Abstract: This article provides a comprehensive analysis of Russia – China economic relations from 2020 to 2024, focusing on the driving forces, challenges, and development prospects. Through the examination of statistical data, policy analysis, and assessments by international research organizations, it is evident that Russia – China economic ties have undergone profound transformations amid a shifting global geopolitical landscape. Notably, there has been a significant increase in trade and energy cooperation, with bilateral trade volumes reaching record highs. However, the relationship also faces numerous challenges, including imbalances in trade structure, limitations in high-tech cooperation, and pressures arising from Western sanctions. Of particular note is the dual role of the United States, which both promotes and constrains the development of these bilateral ties. Based on the analysis, the study proposes three development scenarios of this relationship for the 2025-2030 period, identifying the cautious scenario as the most probable. The findings contribute to a deeper understanding of the dynamics and trends in Russia – China economic relations and provide a reference for Vietnam’s policy planning regarding the U.S. – Russia – China strategic triangle. This article is part of the ministerial-level science and technology project titled “The U.S. Factor in Russia – China Relations from 2014 to the Present”.

Keywords: Russia – China economic relations, economic sanctions, global geopolitics

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Atlantic Council. (2023). The Future of Russia – China Relations. Atlantic Council Press.
2. Atlantic Council. (2024). Trade data reveal the inner workings of Russia and China’s defense industrial cooperation. Atlantic Council Press.
3. Aviation Week. (2024). Russia’s exit from CR929 JV underlines sanctions impact. https://aviationweek.com/aerospace/manufacturing-supply-chain/russias-exit-cr929-jv-underlines-sanctions-impact.
4. Brookings Institution. (2024). Foresight Africa 2025-2030. Africa Growth Initiative.
5. Bunzel, J., & Ribakova, E. (2024). “China – Russia cooperation: Economic linkages and sanctions evasion”. Intereconomics, 60(2), 135-136.
6. Carnegie Endowment. (2024). Cooperation Between China, Iran, North Korea, and Russia: Current and Potential Future Threats to America. https://carnegieendowment.org/research/2024/10/cooperation-between-china-iran-north-korea-and-russia-current-and-potential-future-threats-to-america?lang=en.
7. Center for Strategic and International Studies (CSIS). (2024). Four Scenarios for Geopolitical Order in 2025-2030. https://www.csis.org/analysis/four-scenarios-geopolitical-order-2025-2030-what-will-great-power-competition-look.
8. Chatham House. (2023). “Russia and China: Partnership in a New Global Order”. Royal Institute of International Affairs.
9. China Customs Statistics. (2025). China’s total export & import values with Russia 2020-2024. http://english.customs.gov.cn/Statistics/Statistics?ColumnId=1.
10. Council on Foreign Relations. (2023). China-Russia Economic Relations: Opportunities and Challenges. CFR Press.
11. European Council on Foreign Relations. (2023). The New Silk Road: China’s Belt and Road Initiative in Context. ECFR Publications.
12. International Institute for Strategic Studies (IISS). (2024). Strategic Survey 2024: The Annual Assessment of Geopolitics. London: IISS.
13. International Monetary Fund. (2024). World Economic Outlook, April 2024. IMF.
14. P. Morgan. (2024). Global Economic Outlook 2024. JPMorgan Chase & Co.
15. Oxford Economics. (2024). Global Economic Prospects and Policy Challenges. Oxford University Press.
16. Oxford Institute for Energy Studies. (2025). Russia-US thaw: Defrosting Arctic LNG sanctions?. OIES Papers.
17. Peterson Institute for International Economics. (2023). China and Russia: Economic Partners or Rivals?. PIIE Press.
18. Ponomarev, N. & Ivanova, N. (2024). “Scientific and Technological Cooperation between Russia and China”. Russian Foreign Economic Journal, Russian Foreign Trade Academy Ministry of economic development of the Russian Federation, (5), 86-92.
19. Rand Corporation. (2024). Future Scenarios for Sino-Russian Military Cooperation. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA2061-5.html.
20. Ribakova, E., Chorzempa, M., & Lardy, N. (2024). “China – Russia economic relations after Ukraine: From asymmetric interdependence to Chinese dominance”. Peterson Institute Working Paper Series, WP24-5.
21. Royal United Services Institute (RUSI). (2024). Hi-tech, high risk? Russo – Chinese cooperation on emerging technologies. https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/hi-tech-high-risk-russo-chinese-cooperation-emerging-technologies
22. S&P Global. (2024). Russia to increase oil, gas exports to China in 2025 to sustain income. S&P Global Commodity Insights.
23. Stiftung Wissenschaft und Politik. (2024). “Russia – China economic relations”. SWP Research Paper 2024/RP06.
24. Stockholm International Peace Research Institute. (2023). Military Cooperation between Russia and China. SIPRI Insights.
25. S. Congressional Research Service (2024). Report to Congress of the U.S.-China Economic and Security Review Commission. U.S. Government Publishng Office, Washington.
26. S. Treasury Department. (2023). Impact of Economic Sanctions on Russia – China Trade. Office of Foreign Assets Control. U.S.
27. Vereinigung für Chinastudien (2024), XXXV. Jahrestagung der Deutschen Vereinigung für Chinastudien, Universität Münster, Institut für Sinologie und Ostasienkund, https://www.uni-muenster.de/Sinologie/forschung/konferenzen/dvcs2024.html
28. Wilson Center. (2023). The Evolution of Sino-Russian Economic Relations. Wilson Center Press.
29. World Bank. (2024). Global Economic Prospects. https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects.
30. World Trade Organization. (2023). Trade Patterns in the Russia – China Economic Corridor. WTO Publications.
31. Yang, J., & Smith, R. (2024). “Financial cooperation between China and Russia: A new paradigm”. Journal of International Financial Markets, 45(3), 89-112.
32. Zhirikov, V. (2025). “Analysis of the sectoral structure of foreign direct investment between the Russian Federation and the People’s Republic of China”. In: Kuchinskaya T., Limei S., Steblyanskya, A. (Eds). (2025). “Trans-borderness in a New Era: Integration, Identities and Cooperation for Sustainable Development”. BRICS Journal of Economics 6(3): 31-45. https://doi.org/10.3897/brics-econ.6.e145598